Odlaganje na smetljišta i deponovanje i razgradnja otpada

Odlaganje na smetljišta

Brojna smetljišta, divlje deponije, prekrivale su 70-tih godina prostor cijele Zapadne Evrope. Uvođenjem i sprovođenjem zakona o otpadu, koji su često upotpunjavani brojnim aktima i pravilnicima, danas su tamo samo strogo kontrolisane sanitarne deponije.

BiH ima zakone, ali njegovo nesprovođenje dovelo je, posebno u poslijeratnom periodu, do stvaranja brojnih smetljišta.

Tuzlanski kanton (TK) stvara dnevno 400-500 tona otpada, što znači da svaki stanovnik proizvede 0,8-1 kg otpada dnevno. Nezbrinjavanjem otpada, s obzirom na broj stanovnika i količinu otpada po stanovniku, TK bi za 36 godina bio pokriven slojem otpada u visini od jednog metra. Osim u nedostatku tehničke opreme potrebne za zbrinjavanje otpada, problem je i u nedovoljno razvijenoj ekološkoj svijesti stanovnika, koji često, već naviknuti na gomile otpada, prosto prelaze preko njega. Time samo odlažu rješavanje problema.

Danas se na području TK nalazi veliki broj smetljišta koja su nastala u ratu i na kojima se još uvijek vrši dispozicija čvrstog otpada. Nekontrolisano odlaganje na tzv. smetljišta predstavlja veliki problem u pogledu štetnog uticaja, koji se manifestuje u vidu zagađenja vode, vazduha i tla, što veoma opasno ugrožava zdravlje ljudi, pogotovo onih koji rade na takvim mjestima.

Iako je na smetljištima zabranjeno namjerno paljenje, postoji stalna opasnost od slučajnog požara. Ogromne gomile raspadajućih otpadaka predstavljaju odlično skrovište, izvor hrane i mogućnost za biološko razmnožavanje pticama, pacovima i drugim glodarima i brojnim pticama. Svi oni povremeno napuštaju smetljišta i opet se vraćaju. Na taj način postaju kliconoše koje raznose zarazne viruse i klice po široj okolini.
 

Smetljište je izvor zagađenja kojeg prenose i ptice

Otvoreno fermentiranje i raspadanje ostataka hrane pomiješanih sa ostalim otpadom, stvara ne samo neprijatan miris kojeg vjetar širi po okolini, nego predstavlja idealne uslove za brzo širenje raznovrsnih zaraznih i patogenih klica i virusa.

Pored ranije spomenutih životinja, klice i viruse mogu raznositi sa smetljišta i sami ljudi koji tu odbacuju otpad ili djeca koja se igraju.

Moramo napomenuti da meteorna i talna voda nekontrolisano prolaze kroz otpatke, otapaju u sebi raznovrsne štetne i druge sastojke, te iste odnose neometano u okolinu. Ovo predstavlja latentnu opasnost zaraze voda, koja se nikako ne smije podcjenjivati.

Pored higijensko-epidemioloških problema uvijek je prisutan i estetski problem, kojeg smetljište stvara svojim izgledom i neugodnim mirisom.

Psihološke posljedice ovakvog stanja odražavaju se na stanovnicima koji nerado posjećuju okolinu takvih krajeva. Moramo napomenuti i ekonomske štete koje nastaju u okolini. Susjedne obradive površine izložene su zagađenju, pa imaju manju vrijednost u odnosu na slične površine na drugoj lokaciji.

Razgradnja otpada

Razgradnja različitih vrsta otpada traje različito dugo. Organski otpad se razgrađuje najbrže, a ostale vrste otpada prema tabeli:

                Staklene boce                                               4000 godina
                Plastične vrećice, boce i korpe za boce   100-1000 godina
                Al limenke                                                      10-100 godina
                Filter cigarete                                                1-2 godine
                Stari papir                                                      3-12 mjeseci
                Drvene šibice                                                6 mjeseci
                Ostaci voća                                                    3-6 mjeseci

Deponovanje

Deponovanje je kontrolisano odlaganje otpada na zemljište na takav način da se minimizira opasnost po zdravlje i okoliš, po čemu se razlikuje od nekontrolisanog istresanja otpada na smetljišta. Kod deponovanja se pažnja posvećuje izboru lokacije, gdje je najbitniji kriterij da se izbjegne lokacija sa koje procjedne vode deponije mogu zagaditi izvorišta pitke vode.
 

Šematski prikaz deponije sa sistemima cijevi za procjednu vodu i plin

Sanitarna deponija je sanitarno-tehnički prostor na kome se odlaže čvrsti otpad koji se ne može iskoristiti (reciklirati, kompostirati, koristiti kao gorivo...). To je potpuno zatvoren i kontrolisan sistem koji podrazumijeva:

Deponijski gas je mješavina metana (40-60%) i CO2 i koristi se kao gorivo ili za proizvodnju struje. U idealnim uslovima, tona kućnog otpada proizvede oko 350-400 m3 deponijskog gasa.

Putem deponija, uz održavanje specijalnih tehnoloških i sanitarnih pravila, obezbijeđuje se u potpunosti zaštita okoline od zagađenja, te eliminišu i druge negativne posljedice prisutne na smetljištima.

Alternativa putem deponija uvijek je nužna bez obzira da li se primjenjuje i neki drugi metod, budući da svaka metoda daje dio konačnog produkta koji se mora deponovati.

Deponija sa ćelijama koje su spremne da prime početni sloj otpada

Na kraju svog radnog vijeka deponije se moraju sanirati, da bi se omogućilo korištenje zemljišta i olakšala kontrola zagađenja po zatvaranju deponije.

Broj posjeta: 71.708 Danas: 6